شعری که خواندش به آدم آرامش می دهد و شنیدنش لذت.

منم سرگشته‌ی حیرانت ای دوست           کنم یک باره جان قربانت ای دوست

تنـــی نـــاسـاز  شـوق وصـل کـویت           دهم سر بر سـر پیمانت ای دوست

دلــی دارم در آتــش خـــانه کــــرده            میـــان شعـــله هـــا کـاشانه کـرده

دلـــی دارم که از شــــوق وصـــالـت           وجـــودم را ز غـــم ویـــــرانه کــرده

مـــن آن آواره‌ی بشــکسـته حــالـم            ز هجـــرانت بـــتـــــا رو  بـــــر زوالـم

منــم آن مـــرغ ســـرگــردان و تنهـا            پریشــان گشته شد یکبـــاره حـالم

سـحـر ســـر بـــر سـرسجاده کردم            دعــــایی بهــــر آن دلـداده کـــــردم

زحسرت ساغر چشمانم ‌ای دوست            لبـــانت یکســـره از بــــاده کــــردم

دلا تــا کـــی اسیـــر یـــاد یـــــــاری            ز هجــــر یــــار تـــا کــی داغـــداری

بگــو تـــاکــی ز شــوق روی لیـــلی            چـــو مجنـــون پـــریشــان روزگـاری

پـــریشـــانم پــریشـــان روزگــــــارم            مــن آن ســرگشته ی هجــر نگارم

کنــــون عمـــریست بـا امید وصـلت            درون سینـــه آســـــایــش نــــدارم

ز هجـــرت روز و شـب فــریـــاد دارم            ز بیدادت دلـــی نـــــاشــــــاد دارم

درون کوهــســـار سیـنـه ی خــــود            هـــزاران کشـــته چـون فـرهاد دارم

چـــــرا ای نــــازنیــنم بـــی وفـــایی           دمـــا دم بــــا دل مـــن در جفــایـی

چــــرا آشـفــته کــــردی روزگــــــارم           عـــزیــزم دارد این دل هـــم خدایی

این مقاله مطالعه ای است در مورد سایت جمهوری سکوت که در درس "فضای مجازی" مورد پژوهش قرار گرفته است. اهمیت مطالعه در این سایت به دلیل حضور نویسندگان و صاحب نظران افغانستانی است که در موارد مختلف جامعه افغانستان مطلب می نویسند و از سوی، جمهوری سکوت اهداف مقدسی در جهت اطلاع رسانی و آگاهی بخشی به مردم محروم هزاره دارد.

 

مقدمه

این مقاله کوتاه بر آن است که سایت جمهوری سکوت را بر اساسِ معیار یا متغیر های دوازده گانه فضای مجازی که یک نوع تحلیلِ عمیق از سایت را در بر می گیرد، مورد مطالعه قرار دهد. تحلیل متغیر های دوازده گانه که خروجی آنها تحلیل کیفی سایت هاست، ما را به رده بندی وب سایت ها می رساند و به نوعی، به یک نمره نهایی(عاملی،23:1385). البته، سایت یک فضای پر تولید است که متن های متکثر[آن]  هم امکان تفسیر «متنی و عینی» و هم امکان تفسیر«متنی – زمینه ای»[1] و «ذهنی» را فراهم می آورد(همان،15). اما، استفاده از متغیر های دوازده گانه این امکان را به وجود می آورد که ضمن تحلیل عمیق از سایت، یک ارزیابی درستی  نیز از آن داشته باشیم. در واقع ، این رویکردی است که نسبت به تمام گزینه های یک سایتِ "موردِ انتظار در فضای مجازی" حساس بوده و عملکرد آن را تحت نظر دارد. با این وجود، می توان ادعا کرد که مطالعه مان از یک روش کیفی برخوردار است. جهتِ تثبیت این امر، سعی شده است که با یک سایتِ دیگری که هم پا ویا هم طراز سایت موردِ نظر تلقی گردد، مقایسه ای صورت گیرد تا کاستی ها یک بر دیگری نیز ملموس تر شوند.

جمهوری سکوت

مشخص است که فضای مجازی امروزه در زندگی طبیعی یا واقعی مان حضور چشمگیری دارد و به همین نسبت فضای واقعی از آن نیز متاثر است. به عبارت دیگر، گسترش اطلاعات و ارتباطات در جامعه سبب پیوند یک تعامل فضای طبیعی با فضای مجازی شده است که در آن واقعیت های این دو فضا در حال یکی شدن است(عاملی،1388).اگر چه، بحث واقعیت هایی مجازی و طبیعی که تفاوتی از لحاظ نوع در آن احساس می شود، فراتر از گنجایش این مقاله است اما، در اینجا می توان به گزینه «نیاز» اشاره کرد. نیاز به اطلاعات و ارتباطات از قدیم الایام وجود داشته است که به ترتیب زمان بیشتر از گذشته مشهود بوده است. سایتِ «جمهوری سکوت» هر چند از فرایند تکنولوژی های ارتباطی بهره جسته است اما ، تصور می شود که حضور آن بیشتر جوابی است به یک نیاز. همان نیازِ دانستن. دانستن از گذشته که پیوندی است با حال و آینده.

هرچند، مدت زیادی از عمر جمهوری سکوت نمی گذرد اما، حضور گسترده نویسندگان و یا صاحب نظرانِ مسائل افغانستان در این سایت فراتر از عمر آن می نماید. اطلاعیۀ آغاز بکارِ این سایت در «وبلاگ دانشجویان افغانستانی دانشگاه تهران» نشان می دهد که بیش از 8 ماه از عمر آن نمی گذرد. جمهوری سکوت، یک «سایت افغانستانی» است که بیشتر علاقمند به روشنگری مسائل و بازگویی وقایعی است که از دیدِ تاریخِ افغانستان به دور مانده است. به نظر می رسد، جمهوری سکوت در ابتدا روایتگر یک تاریخ است. تاریخی که بنا به دلایلی از گفتن وقایع و رخدادها شرمساراست. در واقع، این سایت می خواهد، سرگذشت ستم دیدگان را به تصویر بکشند. ستمدیدگانی که از تاریخ رسمی در حوزه «سخن گفتن» محروم شده بودند. گفته می شود که عبدالرحمان[2] گره گاه اصلی این بی عدالتی ها و فاجعه هاست. فاجعة انساني که در اين عصر اتفاق افتاد هم به لحاظ کمی و هم به لحاظ کيفی، نه تنها يکی از دهشت ناک ترين فاجعه های تاريخ اين سرزمين، بلکه يکی از دهشت​​ ناک ترين فاجعه​های تاريخ انسان است(جمهوری سکوت). بدین سان، هدفِ سایت، «بازگویی رنج قربانیان» است که احیایی آن را «تقوایی زبان» می دانند. منظور از رنج قربانیان، نابرابری های است که بعد از حکومت عبدالرحمان و قتل عام هزاره ها، بر مردم هزاره[3] مستولی بوده است و سخن گفتن از آن نوعی حقیقت گویی تلقی می شود. پرواضح است که حق و حق گفتن تقوایی است که زبان آنرا نقل می کند.

در مورد فعالیتِ جمهوری سکوت باید گفت که این سایت، از روز آغاز بکارش تا کنون بیشترین مطلب را در قالب مقالاتِ کوتاه و بلند در مورد تاریخ و مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی افغانستان به خصوص مربوط به شیوه زندگی مردم هزاره داشته است. به عبارت دیگر، جمهوری سکوت از اسفندماه سال گذشته بدین سو ، بیش از 200 مقاله علمی-  پژوهشی را در زمینه های مختلف کشور ارائه نموده است. البته باید توجه داشت که هرچند، در این سایت، بیشترین مطلب را صفحه «مقالات» به خود اختصاص داده است. اما، پیوند های دیگری مانند؛ «ادب و هنر»، «گزارش ها، بیانیه ها و اطلاعیه ها»، «گفت گو»، «سکوت به روایت تصویر»، «نامه های از کابل» ،«هرچه دل تنگت می خواهد بگو» و «خبرنامه» کماکان به فعالیت خود ادامه می دهند .

ملاحظات نظری

اول؛ گفته می شود که غالباً محتوای [یک رسانه] را بر اساس نزدیکی اش با واقعیت طبقه بندی می کنند [که در آن] تقسیم محتوا به واقعی، تخیلی، کهنه، نو و غیره از قرارداد های رایج اند.[با این حال]، مسئله چگونگی رابطه ی میان رسانه و جامعه، در درجه اول به این بر می گردد که تا چه حد محتوای رسانه، واقعیت را باز می تاباند. [برای درک این منظور] معمولاً، معیارهای سنجش و ارزیابی تاثیر ارتباط سازان، سازمان ها و فرآیند تولید بر فرآورده های رسانه ای در برگیرنده ی برداشت معینی از انعکاس واقعیت می باشد(مک کوایل،274:1385). به همین سبب، جهت درک واقعیت یک رسانه مثل سایتِ جمهوری سکوت، سعی شده است از معیارهای های دوازده گانه (عاملی،1385) وب سایت ها استفاده شود. در این معیارها بیشتر نقش ارتباط سازان وچگونه عملکرد آنان نسبت به اشاعه اطلاعات مورد بحث قرار می گیرند و عبارت اند از: 1) صحیح بودن اطلاعات. 2) اعتبار نویسنده یا نویسندگان سایت. 3) پوشش مطالب. 4) به روز بودن. 5) تراکم و جامعیت فرامحلی مطالب. 6) تعاملی بودن. 7) واقع گرایی. 8) سرعت دسترسی. 9) خدمات. 10) حقوق خصوصی. 11) تحلیل متنی وتصاویر سایت. 12) استفاده آسان از فضای وبی. البته؛ از سوی، خودِ متن یا محتوای رسانه ای نیز می تواند حامل واقعیت های باشد که باید بدان توجه شود. تصورمی شود که یکی از ویژگی های معیار دوازده گانه رویکرد تفسیری آن است. همانطور که تفسیرگرایان از طریق بررسی تعاریف ها و تعبیرها و تفسیرهای کنش گران به مطالعه امر اجتماعی می پردازند. آنان به این منظور، ساختار معناهایی را که نزد افراد مختلف مشترک است در بسترها و زمینه های محلی بررسی می کنند(مک کی،86:1386).

دوم؛ دنیس مک کوایل در باره تولید «فرهنگ رسانه ای» نسبت به «تعهد» یا «بی طرفی» ارتباط سازان تاکید می کند؛ این واقعیت است که سازمان های رسانه ای به ویژه آنها که هدف عقیده سازی و اطلاع رسانی دارند، در میان بسیاری چیز های دیگر، خواهان ایفای نقشی در جامعه هستند... کوهن(1963) یکی از کسانی بود که با نگاه انتقادی به تمایز میان نقش بی طرف و فعال، به هنگام اشاره به دو نوع متفاوت ارزیابی گزارش گر از نقش خود، توجه نشان داد. یکی «نقش گزارش گر بی طرف» که منطبق است با برداشتی که مطبوعات را اطلاع رسان مفسر و ابزار حکومت می داند و دیگری «نقش مشارکت کننده»، [یا]همان «رکن چهارم» سنتی، که شامل نظراتی است تا مطبوعات را نماینده عموم ، منتقد دولت، مبلغ سیاست و سیاست گذار بشناسد(مک کوایل،210:1385). مک کوایل در ادامه ی این بحث، نظریه ویلهویت و ویور را مفید دانسته نتیجه گیری می کند: ویلهویت وویور با استفاده از همان داده های قبلی یک تقسیم بندی سه گانه از نقش ها را پیشنهاد می کند که به ترتیب اهمیت عبارت اند از: «نقش مفسر»، «نقش توزیع کننده» یا« نقش مخالفت جو». با اولینِ این سه، شامل همان مواردی است که قبلاً به اطلاق عنوان «مشارکت جو» می انجامید (تحلیل و تفسیر مسائل پچیده ، تفحص در ادعا های دولت و مورد بحث قرار دادن سیاست ها ملی در حین اجرا). نوع دوم، نقش «توزیع کننده» عمدتاً شامل مسئله رساندن سریع اطلاعات به عامه مردم و تمرکز روی حد اکثر مخاطبان ممکن [می کند]. وبالاخره ، نقش سوم که در مورد دولت و بخش خصوصی بکار برده می شد بسیار ضعیف تر می نمود اما، با این وجود توسط ارتباط سازان به رسمیت شناخته می شود(همان،211 و212). بدین صورت، در گذشته ارتباط سازان نقش های متفاوتی را عهده دار بوده اند اما، معیار های ارزیابی یک سایت به عنوان یک «رسانه» مشخص می کند که «نقش ارتباط سازانِ» آن، چگونه باید باشد.   

روش شناسی

هرچند ، برای ارزیابی سایت ها به طور کلی، معیار های زیادی وجود دارد که هر یک به نوعی ابعاد مختلف سایت را مورد شناسایی قرار می دهد. مثلاً، ون دن هاک و همکاران (2007)[4] مبتنی بر نرم افزاری سایت و تحلیل سایت بر اساس اطلاعات [تا کید می کند] و بین آن تمایز قائل می شوند .[بدین سان] تیپ شناسی متفاوتی را نیز می توان نسبت به کل فضای مجازی ارائه نمود. براین اساس، نظام برنامه ای سایت ، سازه و قابلیت های سازه ای و اطلاعات سایت به صورت مجزا و در عین حال مرتبط با هم مورد بحث قرار می گیرند(عاملی ،12:1385).اما، متغیر های دوازده گانه که جهت ارزیابی سایت جمهوری سکوت انتخاب شده است، معیاری است که تحلیل عمیقی از آن را بدست می دهد. زیرا، آنان در برگیرنده سئوال های هستند که بطور کل جزئیات یک سایت مورد انتظار در فضای مجازی را مشخص و بازبینی کنند. در اینجا، می توان از تحلیل عمیق به مثابه «روش کیفی» سخن گفت که در آن مولفه ی«دستورالعمل باز» به نتایج گسترده ای می رسد. این مولفه در روش کیفی برعکس «روش کمی» که با«دستورالعمل بسته» مواجه است، می تواند از آزادی عمل بیشتری برخوردار باشد(رضوی زاده،1388). یعنی، لایه های درونی و بیرونی امر تحقیق مورد مطالعه قرار می گیرند. به همین جهت است که تمام صفحاتِ سایت جمهوری سکوت که حاوی اطلاعات قابل تحلیل باشد ، مورد مطالعه قرار می گیرد.

این مطالعه در نظر دارد که در ابتدا، متغیرهای دوازده گانه را به ترتیب و همزمان با طرح هرمتغیری گزینه  موردی[5] سایت جمهوری سکوت را مورد تحلیل قرار دهد و سپس، مطالعه مقایسه ای با سایت «خزه» را در جهتِ انجام یک ارزیابی عمیق خواهد داشت. هدف این امر، آن است که پژوهش مان در مرحله اول یک سِیر منظمی به خود گیرد و ضمناً به تفاوت های سایت ها بپردازد. قبل از پرداختن به متغیر های دوازده گانه ، لازم به این نکته توجه شود که فضای وب سایت یک سامانه سازمان یافته و تعریف شده ای را در بر می گیرد که ساختار و پیوند این فضا از استمرار بیشتر خوردار است(عاملی،1388). از همین رو، به نظر می رسد، متغیر های مورد نظر می توانند ساختار و پیوند این سامانه سازمان یافته را به درستی تحلیل و مورد ارزیابی قرار دهند.

معیار ها و تحلیل

صحیح بودن اطلاعات: طببعی است که اولین نکته برای تعامل به یک فضا، خصوصاً فضای متکی به اطلاعات، اعتماد به اعتبار مطالب است. در واقع، این معیار صحت ودرستی مطلب را در سایت مورد بررسی قرار می دهد. سئوالاتی که در اینجا مطرح می شوند و پاسخ های که می توان داشت، به قدری وضعیتِ «صحیح بودن اطلاعات» را روشن می کنند. بررسی های به عمل آمده ، مشخص شد که اکثر مقالات که جنبه «تحلیلی» از یک رویداد، «داستانی» نسبت به یک موضوع، «توصیفی» از وقایع و «خبری» با سبک تاریخی همراه بوده اند، نسبت به مقالات پژوهشی کمترین منابع را داشته اند. شاید، این از آن جهت باشد که نظرات نویسندگان بیشتر مورد تاکید قرار گرفته اند تا رجوع به منابع دیگران. اما، در این میان، نوشته های کوتاهی وجود دارند که اخیراً عنوان مقاله را به خود اختصاص داده اند. این نوشته ها، با وجود ادعا های که داشته اند، از هیچ منبعی سخن به میان نیاورده اند. مثلاً، « درغیبت خرد». دوم، امکان بررسی صحت اطلاعات، به خوبی نویسندگان و مخاطبان را به چگونگی بررسی یک ادعا رهنمون می سازد. مثلاً؛ در نوشته «درغیبت خرد»، عنوان می شود که «دانشجویان و گروه های مردمی به خاطر آتش زدن قرآنِ مجید توسط نیرو های آمریکا و ناتو در جلو ساختمان مجلس شورای ملی تظاهرات کردند» ویا اینکه گفته می شود: «دراواخر سال گذشته 25 جوان فقیر ازلغمان، به نیت سیر کردن شکم گرسنۀ خود و خانوادۀ خود، عازم ایران بودند. طالبان در هلمند آنان را گرفتند سرهای شان را بریده در کنار جسدشان گذاشتند و بدین تریب ده ها خانواده را داغدار و سوگوار کرده و به خاک سیاه نشاندند»(علی امیری،1388عقرب/4). این امکان مثل ، «هایپر لینک»[6] خبر باید وجود داشته باشد که مخاطبان اطمینان بیشتری نسبت به اطلاعات ارائه شده حاصل کنند. مدیران و یا مسئولانِ سایت جمهوری سکوت باید متوجه باشند که صرفاً درج مقالات به هر شکل و محتوای نخواهند توانست، آنان را به اهداف اولیه ای شان نزدیک نمایند . چه بسا، دامن زدن به هر مقوله ای سبب دوری از اهداف و تنزل سایت گردد.

اعتبار نویسنده یا نویسندگان سایت:  اینکه تا چه می توان نویسنده یا نویسندگان سایت را متخصص در مطالب سایت دانست. مثلاً؛اعتبار یک روزنامه چاپی مربوط به نویسندگان حرفه ای [آن] روزنامه است. در یک «فضای سایتی» نیز تخصصی بودن مطالب رکنی اساسی برای اعتبار آن فضاست. درواقع، فضای سایتی به دلیل سرعت تغییرات ظرفیت های تولیدی «فضای وبی» از بعد تخصصی گسترده تر وعمیق تری برخوردار است(عاملی،17:1385). این معیار، نیز با سئوال های مطرح است که می تواند نویسندگان یک سایت را به درستی مورد شناسایی قرار دهد.1) آیا نوسینده مطلب مشهور است ؟ منظور این است که نویسنده جقدر برای مخاطبان شناخته شده است ، چقدر، درعرصه های سیاسی، فرهنگی ، اجتماعی و عقیدتی یک چهره شناخته شده است؟ اگر، بخواهیم مثالی در اینجا داشته باشیم، می توان از «اسد الله احمدی» مشهور به «بودا» یاد نمود که در حال حاضر، مشهور ترین نویسنده جمهوری سکوت نیز می باشد. او کسی است که قبل از جمهوری سکوت در سایت صاحب نامی مثل«وطندار»، « هزارستان»، «پیمان ملی»، «کابل پرس» ،« جام غور»،«کانون توسعه وتعاون افغانستان»،  «وبلاگ دانشجویان افغانستانی دانشگاه تهران» و دیگران قلم فرسایی کرده است و برای خوانندگانِ سایت ها ویا به عبارتی "مخاطبان فضای وبی" شناخته شده است. به نظر می رسد، یکی از دلایلی که موجب جذب زیادی مخاطب در سایت جمهوری سکوت شده است، حضور نوشته های تخصصی و تحلیلی ایشان می تواند باشد. البته، نویسندگانی دیگری نیز از معروفیت اندکی نسبت به ایشان برخوردار هستند که در این مورد نظر مخاطبان شرط اصلی است. 2) آیا نویسنده مطلب از تخصص و تجربه کافی برخوردار است ؟ داشتنِ تخصص و تجربه به نویسنده امکان درست و جامع دیدن مسائل در حوزه که اشراف دارد، را می دهد و در نهایت از تشدت ایده های نادرست جلوگیری می کند. در مورد نویسندگان سایت جمهوری سکوت، مهارت و تجربه کافی آنان در حوزه ای که قلم فرسائی می کنند، هیچ اطلاعاتی که دال براین امر باشد، وجود ندارد(بجز ازعکس ونام نویسنده). این امر، یکی از وظایفِ اصلی مدیران سایت است که پروفایل[7] صحیح نویسندگان مورد نظر شان را در سایت قرار دهند تا از این طریق شناخت بهتر و اعتماد بیشتر حاصل شود. بدیهی است، هرچقدر مخاطب با سابقه ی فرد نویسنده ویا موقعیت شغلی او ویاهم وابستگی های حرفه ای یا حزبی وی بشتر بداند، بیشترین تعامل و اطمینان را نسبت به سایت و نویسندگان خواهد داشت. سایت جمهوری سکوت که بیشترین نویسنده را در حال حاضر دارد، این انتظار می رود که هر چه زودتر نسبت به ایجاد پروفایل نویسندگان و درج سوابق تحصیلی، پژوهشی و حرفه ای آنان اقدام نمایند. علاوه بر این، گزینه های تماس مثل، ایمیل آدرسِ نویسندگان می توانند در بهبود یک ارتباط دو سویه تاثیر زیادی داشته باشند.

پوشش مطالب[8]: این معیار، به پوشش مطالب و عناوینی که در سایت انعکاس پیدا کرده است، توجه می کند. در واقع  پوشش سایت به همه اهداف سایت و نیازهای کاربران سایت مربوط می شود. با مطالعه ای که صورت گرفت، مشخص شد که مطالب سایت به وضوح گسترده است. گسترگی بیشتر زمانی مشخص می شود که به مدت 8 ماه بیش از 200 مقاله کوتاه و بلند در ابعاد مختلفِ زندگی مردم افغانستان به خصوصِ مردم هزاره ارائه شده اند. ولی با این وجود، نمی توان گفت که این مطالب چقدر عمیق است. نکته دوم که متاسفانه مشخص شد، این است که جمهوری سکوت پیوند های محدودی مثل،«ادب و هنر»، «گزارش ها، بیانیه ها و اطلاعیه ها»، «گفت گو»، «سکوت به روایت تصویر»، «نامه های از کابل» ،«هرچه دل تنگت می خواهد بگو» را دارد. در کل،«الکسا» تعداد پیوند های این سایت را «12» نشان میدهد در صورتی که «سایت خزه» دارای «171» پیوند می باشد. شاید، علتِ اصلی سیاست گذاری های جمهوری سکوت باشد. اما، به هرحال، داشتن پیوند بیشتر در سایت ضمن رفع نیاز های متفاوت مخاطب اهرُمی در جهت نزدیکی به اهداف محسوب می شود. زیرا، یکی از دلایل حضور بشتر پیوند ها این است که کمک می کند تا حوزه وسعیی را برای مخاطبانِ سایت اختصاص دهند و از سوی، آنچه کاربران مختلف از یک سایت انتظار دارند، توجه کافی به همه حوزه های زیر پوشش است که در این صورت پوشش اطلاعات می تواند مرجعیتِ  سایت رسمی را در حوزه مشخص اثبات کند(آهویی،185:1385). در اینجا، می توان پیوند های تاریخی ، علمی، فرهنگی، سیاسی، اندیشه، هنری، چهره های ملی، ودیگر مواردِ مربوط به مردم هزاره و افغانستان را پیشنهاد نمود.

به روز بودن[9] : این معیار ارزیابی اطلاعات اهمیتِ زیادی یک سایت را می رساند. از آنجا که فضای وبی از روز وشب  برخوردار نیست، معنای روز وشب تغییر زمان در این فضا شدیداً مرتبط با تغییر اطلاعات است. بر این اساس وارد نشدن اطلاعات جدید در فضای وبی به مثابه آن مرگ است. بروز بودن سایت جمهوری سکوت غیر قابل انکار است. صفحه اصلی آن تاریخ های بروز شدن را در کنار مطلب به ترتیب ساعت، روز، ماه ،سال وقرن نشان می دهد. جمهوری سکوت در پنجم اسفند ماه سال 1387 «اولین مطلب» را درج این سایت نمود و «آخرین مطلب» در 27 آبان ماه سال 1388 صورت گرفته است. تعداد مطالب در هر پیوند به صورت مساوی تقسیم نشده است. کمترین مطلب را پیوند«در باره ما» و بیشترین مطلب را پیوند « مقالات» به خود اختصاص داده است.

تراکم و جامعیت فرامحلی مطالب: «فضای دیجیتالی و جهانی وب» غیر از«فضای آنالوگ ومحلی زندگی» است. در این فضا، محل ظهور وبیان جهانی و به صورت همزمان در دسترس همگان است. بنا براین نوع اطلاعات این فضا از خصیصه « متن تفصیل شده محلی» به «متن متراکم و فشرده فرامحلی» باید انتقال یابد. انتقال نیافتن به فضای جدید که از ظرفیت مجازی برخوردار است و محلی تولید کردن به معنای نداشتن ظرفیتِ عام گرایانه که حد اقل همه جامعه مورد مراجعه را در تولیدات خود مورد ملاحظه قرار می دهد، مشکلات پیچیده و گسترده ای در مسیر تعامل قرار می دهد( عاملی،18:1385). مطالبِ جمهوری سکوت را به طور عمده مطالبِ «درون محلی» تشکیل می دهند. اما، در میان مقالات اندک نوشته های هستند که جنبه فرا محلی دارد. مثل، «فراسوی نیک وبد». نکته دیگری که جمهوری سکوت در مسیر فرامحلی شدن باید انجام دهد این است که متن ها و تصاویر موجود را به صورت قالب خاصی جهت ارائه و دریافت آسان در آورد و همینطور ، به مطالب جامعیت کافی ببخشد. یعنی ، مطالب سایت نباید فقط مختص به هزاره ها باشد ویا اینکه مخاطبان هزارگی داشته باشد. البته ، ممکن است به دلیلِ انتقادی و پژوهشی بودن مطالب، مخاطبانِ فرا محلی داشته باشد اما، انتظار بیشتر از یک سایت صاحب اندیشه این است که مطالب آن جامعیت کافی حتی در سطح جهانی داشته باشد. در نهایت، نکاتی که تراکم و جامعیت یک سایت را می سازد، بحثِ «مفید بودن مطالب» و «آگهی های تبلغاتی» در صفحه های وب است که باید بدان توجه کافی مبذول گردد. بحث مفید بودن مطالب به امری تاکید می کند که تاثیراتِ بیشتری در سطح فرامحلی ایجاد کند تا درون محلی.

تعاملی بودن[10]: مهم ترین اتفاقی که در یک فضای وبی انتظار می رود ، تعاملی بودن آن و تعامل آن به عنوان یک موجود زنده است... لذا بررسی دو جانبه بودن امکان ارتباط بین نویسنده مطلب و کاربر از اهمیتِ بسیار بالایی برخوردار است. این تعامل فقط در سطح پاسخگویی سایت ارزیابی نمی شود، بلکه مرتبط بودن سایت با خواسته، علایق کاربران و در سطح دیگر فرهنگی بودن تولیدات سایت نقش مهمی در ایجاد« ساختار تعاملی» سایت دارد. سایت ها باید ادامه زندگی یک جامعه تلقی شوند. این حس بودن در فضا و حس« عضویت در فضا» باید به گونه ای باشد که کاربر خود را در آن عضو واقعی تلقی کند(همان،19).مثلاً، سایت جمهوری سکوت به گونه ای طراحی شده باشد که کاربران در آن خود را در فضای افغانستان تصور کند که متاسفانه این گونه نیست. فقط یک طراحی ساده با پس زمینه سفید و بدون لوگوی که مشخص کننده هویت افغانستانی در برابرمخاطبان متجلی می شود. البته، یک عکس از زنی سالخورده هزارگی که فقط انگشتر درخشانی بدست دارد نماد این سایت قرار گرفته است. تصور می شود دست اندرکاران ومسئولین سایت این عکس را نماد رنج و پیروزی هزاره ها می دانند اما، جمهوری سکوت باید از نظر رنگ، زیبایی شناسی و معماری فضا طوری طراحی گردد که کاربر خود را در یک فضای آشنا احساس کند. نکته دوم در امر تعامل، این است که کاربران به آسانی بتوانند، با مدیریت سایت ازطریق تلفن و ایمیل وهمینطور با تک تک نویسندگان مطلب به صورت مجزا، از طریق ایمیل ارتباط بر قرار کنند. اما متاسفانه جمهوری سکوت فقط یک آدرس ایمیل در پیوند «ارتباط با ما» قرار داده است که به سختی جواب می دهد. پیشنهاد می شود که جمهوری سکوت ضمن معرفی هر نویسنده (در معیار دوم توضیح داده شد)، گزینه برقراری ارتباط آنان فعال نمایند. نکته سوم، درج «RSS» و منوی «جست جو» در سایتی مثل جمهوری سکوت الزامیست، چون این  پیوندها فعالیت بیشتری به کاربران می دهند، تا از این طریق به اخبار مورد نیاز دست یابند. البته، حضور گرافیکی «نظر سنجی» و«عضویت در خبرنامه» تا اندازه روند تعامل را ایجاد نموده است اما ، کافی به نظر نمی رسد.

واقعی گرایی[11]: بررسی عینیت گرایی و واقع بینی سایت در مقابل ذهنیت گرایی ویا خیال پردازی سایت نیر باید مورد مطالعه قرار گیرد. هدف از این معیار آن است که ضمن بررسی اهداف و عمل کرد آن به قدرت انعکاس نظریات و تولیدات یک سایت توجه می شود. «اهدافِ اصلی جمهوري​سکوت» را یکی از مدیران سایت چنین عنوان می کند: تلاش را برای درهم شکستنِ سکوت مرگبار از يکسو، رستگاری زبان و بازگرداندان معنويت و معصوميتِ از دست​‌رفته ی[هزاره ها] از سوي ديگر. به گمان ما ميان رستگاريی انسان و زبان رابطه مستقيم وجود دارد، انسان در زبان رستگار می گردد و متقابلا زبان با انعکاس رنج قربانيان خصلتِ معنوی​ رستگارانه​اش را حفظ می کند. بازگویی رنج قربانيان(مردم هزاره)، اين حقيقتِ برتر و برترين حقيقت را که کمتر مورد توجه قرار می گيرد، می توان «تقواي زبان» دانست. زبان با بازگویی رنجِ قربانيان از گناه بی ​معنایی پاک می گردد. هدفِ اصلي ما قرائت سکوتِ تاريخي است که قدرت رسمي بر ستمديدگان تحميل کرده است؛ انعکاس صداهایی که در «رود خانه حرام تاريخ» گم شده​اند. از همين اکنون اذعان می کنيم که ترجمه سکوت به صدا و پيکربندی آن در قالب گفتار، تصوير، يا ديگر ميانجی های فهم، به ويژه در افغانستان که سرچشمه هایی انديشيدن نه تنها گِل​آلود شده​ بلکه کاملا خشکيده​اند، اگر نگوييم ناممکن، يقينا دشوار خواهد بود. موانعی بسياری در سر راه بازخواني سکوت وجود دارد. قرائتِ سکوت به حيثِ حقيقی ترين سندِ تاريخي تنها و فقط با ويران ​ساختن روايت رسمي ميسر خواهد بود. نفسِ توجه به سکوت سفر در ويرانه های تاريخ است؛ ويرانه​هایی که بر جای خالي انسان شهادت می دهند. شايد خطا نباشد اگر بگوييم که سکوت پر سر و صداتر از هر گفتاری دهشت​های يک جامعه را عيان مي​سازد، اما اشتباه است اگر تصور کنيم بدون چشمِ بصيرت می توان اين امر عيان را ديد. صداي سکوت به سروش الهه معبد دلفي مي ماند، وضعيتِ پارادوکيسکالي همزمان پنهان و آشکار، «نه پنهان مي​کند نه آشکار مي​سازد، فقط اشاره​اش می کند». همچنين می توان گفت اين صدا از آن ​رو که از ورای خيابان يک طرفه​ تاريخ به گوش مي​رسد، از «جمهوريِ سکوت» که هنوز کاملا در حوزه​ ممنوع سخن قرار دارد، بی​هيچ ترديدی براي طرفداران وضع موجود معنادار نيست و کساني که زبان را در خدمتِ قدرت مي​خواهند گوش خراش و ناهنجار خواهد بود و حتی آن را بيگانه قلمداد خواهند کرد. هرچند دگرگونی هایی اندگی در حوزه ممنوعيت​ها مشاهده مي​شود، اما «تبعيدیانِ جمهوريِ سکوت» به رغم تمامي فراز و فرودها و تحولاتِ صوری که گاه شاهد بوده​ ​ايم، همچنان در حوزه ممنوع گفتار قرار دارند و در نتيجه وضعيتِ فاجعه​ باری که براي ديگران استثناست، قاعدة ديروز و امروزِ حياتِ ويرانِ ما به شمار مي​رود (احمدی،1388.12.05). این یک واقعیت است که مردم هزاره توسط حاکمانِ متعصب وغدار درطولِ تاریخ مورد ناملایمتی ها قرار گرفتند و درامور اجتماعی و مدنی، از تمام حقوقِ انسانی، محروم بوده اند. بدین سان، مردم هزاره به تبع سیاست های فرهنگی و تاریخی مجبور به سکوت شده بودند. حال، که سایت شکستن این سکوت را هدفِ خود قرار داده است، به حق باید گفت که هدفِ والایی است که از یک رسانه ی آزاد به معنی واقعی آن انتظار می رود. اساساً ، یک رسانه باید روندِ اطلاع رسانی و آگاهی بخشی ازگزینه های ندیده ای تاریخ وفرهنگ داشته باشد. علاوه بر این، سایتِ جمهوری سکوت با چنین اهدافی توانسته است تعدادِ نویسندگان مطرح افغانستانی را به خود جذب کند، حضور بیش از 30 نویسنده در طول 8 ماه که بطورِ داوطلبانه می نویسند، گواهی بر این ادعاست. به نظر می رسد که فعالیت سایت در راستای تحقق اهدافش تا بحال چشمگیر بوده است. مقالاتی که هر روز از نویسندگان جدید وصاحب نظر نسبت به مسائل افغانستانی که یک نوع روند روشنگری را در پیش دارند، درج سایت می شوند، نشان از ترویج فرهنگ آزادی در بین آنان را می دهد.

سرعت دسترسی[12]: سرعت به منزله هوا در فضای مجازی است. تنفس در این فضا وبی جزء ثابت این فضا است. احساس تنگی نفس مجازی، زمانی اتفاق می افتد که انتظار ها و به عبارتی، «انتظار پاسخ سریع» دائما به بن بست مواجه شود. پاسخ در فضای مجازی از خصیصه همزمانی برخوردار است و دقیقاً از منطق تعاملی در فضای واقعی پیروی می کند. یعنی به مجرد سلام کردن انتظار پاسخ سلام وجود دارد(عاملی،20:1385). این معیار برای تحلیل یک سایت اهمیت زیادی دارد. لذا، نگارنده بر آن است با استفاده از نرم افزار «الکسا» به آن بپردازد. این امر به دلیل پائین بودن سرعتِ اینترنت در کامپیوتر های خانگی که از طریق «سیستم تلفن»[13] وصل می شوند، صورت می پذیرد. در سایت الکسا، سنجشِ «میزان دسترسی» به بررسی تعداد کاربران می‌پردازد. این سنجه به صورت درصد تمام کاربران اینترنت که یک سایت مشخص را می‌بینند و بیان می کند:

 

جدول بدست آمده نتایج و چگونگی دسترسی کاربران به سایت را نشان می دهد. در اینجا، هفته گذشته ویک ماه گذشته سیر صعودی واما سه ماه گذشته سیر نزولی دسترسی به جمهوری سکوت را مشخص نموده است. با این وجود، می توان گفت که این سایت 180 کاربر در هفته گذشته، 140 کاربر در یک ماه گذشته و متاسفانه 80 کاربر را در سه ماه گذشته در میان یک میلیون کاربر دارا بوده است. یعنی، جمهوری سکوت به ترتیب، بیشترین دسترسی به سایت را داشته است.

خدمات[14]: بررسی خدماتِ سایت در سطوح مختلف اعم از اعضای رسمی سایت ویا کاربرانِ غیر عضو اهمیتِ زیادی دارد. در اینجا، از طریق کد اخلاقی مسئولیتِ اجتماعی که در جهان فیزیکی در بسیاری از مواقع قربانی سلیقه و خواسته وارزش های مشخصِ افراد قرار می گیرد، در یک «نظامِ خدماتِ مجازی» از طریق برنامه های کد گذار شده، کد جدید وقابل اجرا را وارد عرصه خدمات اجتماعی می کند که می توان از آن به کدِ اخلاقی «مسئولیتِ اجتماعی مجازی» تعبیر نمود(همان،21). با توجه به اهداف جمهوری سکوت که جنبه اطلاع دهی و آگاهی بخشی در حیطه خاص ومعینی دارد، خدماتِ آن در قالب های مقاله، گزارش، تصویر، گفت گو وبه خصوص «عضویت در خبر نامه» ارائه می شوند. اما، به نظر می رسد که این اقداماتِ سایت در شرایط فعلی که کاربران بیشتر متکی به مشارکتِ هیجانی هستند، کافی نیست. همانطور که در جهان فیزیکی در جهتِ پیش برد اهدافی، از اشخاص صاحب نظر ویا بانفوذ استفاده می شود ، کنفرانس و سیمینار های تشکیل می شوند. جمهوری سکوت نیز می تواند، پیوندی در این خصوص ایجاد نموده با حضور افراد مورد نظر یک نوع «کنفرانس اینترنتی یا تالار گفتگو» را با حفظ حقوق مخاطبان و سایت راه اندازی کند. در کل، خدمات فعلی سایت در راستای اهداف اصلی آن ناکارآمد جلوه می نماید. توصیه می شود، چنانچه سایت به خدمات آنلاین مثل، کتابخانه دیجیتال، آموزش نرم افزار و دانلود کلیپ های صوتی و تصویری با در نظر گرفتن موانع فرهنگی توجه نماید، به زودی خواهد توانست نتیجه بهتر و مطلوب تری در تحقق اهداف خود بدست آورد.

حقوق خصوصی[15]کاربران: اطلاعات بسیار گسترده ای از کاربران در فضاهای وبی قرار می گیرد که تامین حفاظت از آنها از ضروری است. البته، فضای وبی، ظرفیت ایجاد بانک اطلاعاتی مستقل برای هر فرد را دارد [که] برای ورود به آن فضا باید از طریق«اسم و رمز»[16] ورود امکان پذیر شود تا احساس امنیت اطلاعات وخصوصی بودن فضا تامین گردد(همان،21). جمهوری سکوت در حال حاضر، امکان دسترسی کاربران را در سایت مهیا ننموده است تا اطلاعات آنان حفظ گردد. فعالیت های کاربرانِ این سایت با هر عنوان، به مدیران ارسال می شوند و پس از موافقت آنان در سایت قرار می گیرند. در این حالت، فقط اسم و اسم خانوادگی کاربر به عنوان نویسنده یا گزارش گر در کنار فعالیت شان از طرف سایت تضمین و رعایت می شود. یعنی، امکان گذاردنِ اطلاعات از کاربران در سایت وجود ندارد که به تبع آن نیازمند اسم و رمز باشند تا در صورت لزوم به تدوین یا خلقِ اطلاعات جدید شخصاً اقدام کنند.

 متنی و تصاویر سایت: «متن وبی» از یک طبیعت چند متنی و چند رسانه ای شکل می گیرد [که در این صورت] از یک ظرفیت نوشتاری، صوتی، تصویری و معماری چند بعدی برخوردار است و امکان پخش رادیویی، تلویزیونی نماد های متحرک با صدا و بدونِ صدا را دارد. در اینجا ، هم تحلیلِ متونِ نوشتاری اهمیت دارد و هم تحلیلِ تصاویر(همان). همانطور که گفته شد متن وبی متاثر از چند متنی و چند رسانه ای است اما، در جمهوری سکوت تاکیدی بیشتری بر متن نوشتاری دارد تا دیگر متون. اگر هم متن دیگری مثل، عکس در متن لحاظ می شود، صرفاً جنبه نمایشی دارد تا جنه خبری یا اصلی. در بعضی نوشته های که اصطلاح مقاله با خود دارد، عکسی از نویسنده متن در اندازه های مختلف قرار گرفته اند  اما در بعضی دیگر، عکس های مرتبط با متن به ندرت مشاهده می شوند که این امر، نداشتنِ یک معیار مشخص در جهت بارگذاری تصاویر در متن را نشان می دهد.  پیوندی که بخشی از همین منظور را می رساند، مدتی است که بروز نمی شود. بدین صورت باید گفت که جمهوری سکوت بیشتر به تک متنی متکی است یا چند متنی.

استفاده آسان از فضای وبی: آسایش، مفهومی است که هم در فضای فیزیکی و هم در فضای مجازی لزوماً مربوط به انجام کار نیست. آسایش، مفهومی است که چگونگی فضا و چگونگی انجام کار و احساس فرد را در یک فضا منتقل می کند.[بدین جهت] در اینجا، به ارزیابی سهولت استفاده از سایت به پنچ محور اساسی شاملِ: 1) پیوند ها، 2) انعکاس نظراتِ کاربران ، 3) قابلِ دسترس بودن، 4) طراحی، 5) حرکت در سایت(عاملی،22:1385) و بر مبنای آن سئوالاتی طرح می شوند.

پیوند ها: آیا پیوند ها بروز می شوند ؟ آیا متنِ پیوندها منعکس کننده هدفِ واقعی[سایت] است؟ تعدادِ پیوند کمی که جمهوری سکوت دارد، به سختی بروز می شوند. مثلاً، پیوند «سکوت به روایت تصویر» آخرین بار در اول خردادماه سال جاری بروز شده بود ویا پیوند«نامه های از کابل» که آخرین بار در نهم خردادماه سال جاری بروز شده و دیگر بروز نشده اند. تصور می شود که مشکلاتی در این قسمت وجود دارند ویا اینکه مدیران سایت آنها را بکلی فراموش کرده اند. اما، با این وجود به درستی نمی توان گفت که اینها چقدر انعکاس دهنده اهداف سایت هستند. زیرا، مطالب گستره آنها مسائل زیادی را در بر می گیرند.

انعکاس نظرات کاربران: محور دوم سهل بودن یک سایت به مکانیسم های اظهار نظر مربوط می شود و سئولاتی مثل، آیا اطلاعات لازم در مورد تماس با مسئولان سایت وجود دارد؟ ، آیا در هر صفحه پیوند مسئول یا مسئولان سایت وجود دارد ؟، آیا فرم های برای اظهار نظر در سایت پیش بینی شده است که به صورت آماری و توصیفی نظر پاسخگویان را منعکس کند؟ سایت سکوت صفحه خاصی به منظور برقراری ارتباط بنامِ پیوندِ «ارتباط با ما» ایجاد کرده است که بیشتر راهی است برای ارسال مطالب تا منعکس کننده مشکلات کاربران. در سایتِ جمهوری، پیوند خاصی در هر صفحه که نشان دهنده ارتباط مخاطبان با مسئول مربوطه باشد، وجود ندارد. تصور می شود که این امر، به دلیل عدم تفکیک صفحات به مسئول خاصی صورت گرفته است. اما، امکانِ اظهار نظر کاربران یا مخاطبان در مورد هر مطلب درج شده وجود دارد که خوشبختانه فعالتر از دیگر پیوند ها عمل می کند و جلب توجه مخاطبان نیز قرار گرفته است.البته، مطلبی که بیشتر توجه مخاطبان جلب کند بیشترین اظهار نظر را به دنبال دارد که البته، این نظرات بیشتر توصیفی بوده و در سایت نیز منعکس می شوند.

قابل دسترس بودن: «هویت های وبی» ، این مولفه در واقع به همان قانون تفاوت سرعت در فضای فیزیکی و فضای مجازی باز می گردد و از سوی دیگر، به تمایز بین «حضور فیزیکی» و «حضورمجازی» مربوط می شود که آیا کسی در خانه مجازی حضور دارد و اگر حضور دارد، آیا قابل دسترس است یا خیر؟ مسلم است که «قابل دسترسی بودن» در فضای مجازی از سرعت و عکس العمل سریع تری برخوردار است(همان). این مولفه از یک لحاظ در سایت های مثل جمهوری سکوت چندان صدق نمی کند. زیرا، ارسال و درج مطالب و همینطور اظهار نظر مخاطبان پیرامون یک مطلب خاص که متکی بر تائید مسئولان سایت است، اندکی زمان را به خود اختصاص می دهد. در این صورت است که تفاوت سرعت در فضای مجازی و فیزیکی هویدا می گردد. اما، از لحاظ دیگر، صفحاتِ بارگذاری شده سایت در مدت اندکی کمک می کند که دسترسی به جمهوری سکوت احساس شود. هر چند، سرعت ضعیف اینترنت در ایران این انتظار را از کاربران دور نموده است ولی، سایت سکوت مدت کمی از زمان (2.5 الی 4.5) را ثانیه به خود اختصاص می دهد.

 طراحی: مکانِ زیبا و فضای دلپذیر، هم در جهان فیزیکی و هم در جهان مجازی حرف اول را برای جذب انسان می زند. همانطور که قبلا ذکر شد، فضای مجازی باید با «هنر آشنا» و در عین حال با «هنر والا» و چند بعدی انعکاس پیدا می کند(همان). جمهوری سکوت در حال حاضر، با یک طراحی ساده که می توان آن را زیبا تصور کرد، همراه است. اما، هنرِ بکار رفته در آن چندان آشنا به نظر نمی رسد. یعنی، طراحی سایت که هویت فرهنگی یا سنتِ معماری افغانستانی را بازنمایی کند، وجود ندارد. این سایت می تواند، با استفاده از هنر والایی ملی یا قومی زیبای خاصی را به تصویر بکشد که توصیه می شود جمهوری سکوت در نشان دادنِ هویتِ ظاهری سایت و از معماریی که منطبق با سنتِ معماری افغانستانی باشد، می بایست استفاده کند.

حرکت در سایت: سایت باید از امکاناتِ قابلِ انطباق با سیستم های مختلف برخوردار باشد و حرکت در سایت را با همه نرم افزار های موجود فراهم آورد. همچنین راحتی حرکت و «خودِ راهبر» بودنِ فضا و وجود نقشه های راهنما از ضروریات این فضا است. لذا، علائم و نشانه ها اهمیت بسیار زیادی دارند(همان). نرم افزار های  مورد استفاده در جمهوری سکوت فاقد علائم و نشانه های راهنمایی است. این مخاطب است که متکی به خود باشد و نیاز های مورد نظر خود را در صورت وجود بدست آورد. انتظار می رود که سایتِ سکوت با استفاده از علائم و نشانه ها یک نوع احساس حرکت در سایت را به وجود آورد و یا اینکه علائم  و نشانه ها زنجیره ای ایجاد کند که مخاطب پیوستگی و تسلسلِ حرکت درک کند.

تحلیل مقایسه ای 

انتخاب سایتِ «خزه» جهتِ مقایسه با سایتِ «جمهوری سکوت» تنها به این دلیل است که هر دو نویسندگان زیادی دارند و دارای یک نوع هدف فرهنگی و مورد توجه مخاطبانِ خاص و عام. سایت خزه که یک نوع فعالیت ادبی و هنری در حوزه فرهنگ را به عهده دارد  از یک سو، بیشتر به شعر و داستان ، نقد داستان ، نقد شعر و معرفی کتاب های خوبِ شعر و داستان پرداخته می پردازد و از سوی دیگر، نقد آنها از سوی صاحب نظران که بر اساس عدالت و صداقت باشد، مورد استقبال قرار می دهد. یعنی، سایت خزه بر مبنی این ملاک که آن هدف اصلی خود قرار داده اند از خود بینی ، خرد بینی دیگران ، حسادت، غرض و مرض دوری می کند(ایوبی،1382). اما، سایتِ جمهوری سکوت که هدف اخلاقی آن تفکر در باب "بازگویی رنج  قربانیان" است و نسبت به اظهار آن در پی کسب «تقوایی زبانی» یا همان حقیقت گویی باشد ، حدود و حیطه خاصی را مشخص نمی کند. با این وجود، ممکن است جمهوری سکوت نظراتِ گسترده ای پیرامون فرهنگ، سیاست، مذهب، نظامو... داشته باشد، چیزی که تصور می شود تاریخ آنرا فراموش کرده است ویا اینکه عکس آن را بیان نموده است. بدین صورت، هر انگشتی که توان قلم فرسایی در این امر داشته باشد، شمعی خواهد بود برای گرامی داشت «فراموش شدگان تاریخ»(بودا، 1387). همانطور که در بالا عرض شد، هدف از این مقایسه صرفاً از لحاظ «فضای وبی» و امکانات بیشتر آن مثلِ پیوند ها ، دسترسی سایت و میزان مخاطبان در دیگر مناطق جهان است تا محتوای مطالب که مبتنی بر اهدافِ خاصی آنها است.

سایت «الکسا»، مشخص می کند که «سایت خزه»دارای 171پیوند داخلی است که بتاریخ «23Jun  2003» برای اولین بار بروز شده و دارای رتبه 525008 در این سایت و 8540 در ایران مشاهده می شود. اما، «سایت جمهوری سکوت» دارای 12 پیوند داخلی است که تاریخ اولین بروز آن مشخص نیست. الکسا ، رتبه جمهوری سکوت را 1309812 در این سایت و 27082 در ایران اعلام می کند. این امر، بیانگر آن است که پیوند های داخلی در خزه سبب شده است که مخاطبان زیادی از سایت بازدید داشته باشند و یا به عبارت دیگر، اکثر مخاطبان بخاطر رفع نیازمندی های شان از طریق پیوند های خزه به این سایت رجوع می کنند. الکسا، میزان مخاطبان جمهوری سکوت در ایران %64.3 ، در ایالات متحده %14.2 و در دیگر کشور ها %21.5 اعلام می دارد. در حالی که میزان مخاطبان خزه را در ایران %89.7 و در دیگر کشور ها %10.3 می داند که در این صورت سایت جمهوری سکوت جهانی تر نشان داده می شود.  

همچنین الکسا، میزان دسترسی کاربرانِ سایت ها را به ترتیبِ روز، هفته ، ماه به صورت درصدی نشان می دهد. البته ، تعداد بازدید کنندگان یک سایت، در یک روز می تواند تاثیری در سنجش هر روز الکسا داشته باشد. به همین منظور ، لازم است تاریخ این سنجه که  4/9/1388 صورت گرفته است، اعلام  شود

طبق جدول بالا، الکسا مشخص می کند که سایت خزه،در سه ماه گذشته بطور متوسط 29.3 درصدِ کاربران در هر یک میلیون کابران اینترنت را به خود اختصاص داده و همینطور سایت جمهوری سکوت در سه ماه گذشته به طور متوسط 7.7 درصد از هر یک میلیون کاربران اینترنت را داشته است.

همانطور که در معیار دوم یعنی اعتبار نویسندگان مطرح شد، مسئله اصلی آن معرفی نویسنده یک سایت است. سایت باید امکانی را فراهم سازد تا مخاطبان بیشتر با سوابق تحصیلی ، شغلی، مهارت و تخصص در حوزه مشخص نویسنده آشنا شود. سایت خزه، درست مطابق این معیار «پروفایل نویسندگان» را جهت ارتباط ، شناخت و به تبع آن اعتماد بیشتر ارائه کرده است. اما، متاسفانه سایت جمهوری سکوت، فقط به اسم و عکسی از نویسنده اکتفا نموده است. البته، عکس ها که در بعضی اوقات در کنار مطلب نویسنده در اندازه ها مختلف درج می شوند ، بیشتر جنبه نمایشی دارند تا جنبه معرفی.

نتیجه

وجود واقعیت های مجازی و فیزیکی و تداخل آن به این مسئله بیشتر بها می دهد که دیگر به «فضای وبی» بی تفاوت نباشیم. واقعیتِ یک سایت در پرتو اهداف آن زمانی متجلی می شود که قدرتِ انعکاس آن را در جامعه داشته باشد ویا بر عکس. نتایج بدست آمده از مطالعه ای جمهوری سکوت مشخص نمود که این سایت در بروز واقعیتِ مبتنی بر اهداف خویش چندان موفق نبوده است. مثلاً، بروز نشدن پیوند های آن مثل، «سکوت به روایت تصویر» یا «نامه های از کابل» که کوشه از اهداف سایت را به دوش می کشیدند، از رونق افتاده اند. ممکن است به سادگی از کنار آن بگذریم و یا به نظر کوچک و کم اهیمت جلوه کنند اما در واقع، غافل از آنیم که یک بعد تعاملی و اطلاع رسانی را از دست داده ایم. بدین سان، سایتِ جمهوری سکوت نمی تواند، واقعیتِ جامعه هدفِ خویش را به درستی منتقل کند و در اینجا است که واقعیت رنگ و بوی دیگری به خود می گیرد و طوری دیگری تفسیر می شود.

اگر، از فرهنگ رسانه ای مبتنی بر« نقشِ مشارکت»، «تعهد» و«بی طرفی» ویا «نقش مفسر»، «نقش توزیع کننده» و« نقش مخالفت جو» صحبت در میان باشد، جمهوری سکوت را باید با نقشِ مشارکت ، تعهد و مخالفت جو متصور شد. در نقش مشارکت، این سایت نماینده عموم ، منتقد دولت، مبلغ سیاست و سیاست گذار یک ایدوئولوژی هزارگی است که بر حسب تجربه تاریخی نگاه فعالانه ای در زمینه های مورد نظر دارد. در نقشِ دوم، این سایت هدف عقیده سازی و اطلاع رسانی آن مطرح است و در آخر، نگاهِ تحلیلی و تفسیری آن در باره ی مسائل پچیده نظام  چه در گذشته و حال مورد تاکید است. دراین صورت جمهوری سکوت، مستلزم ایجاد یک بستر همه گیر در همه ای ابعاد بدون توجه به هویت خاصی می باشد و از سوی، نیازمندِ تعامل بشتر با مخاطبان و کاربران در فضای وبی است که این امر بدونِ توجه به گزینه ها معیار یک سایت امکان پذیر نیست. سایتِ جمهوری سکوت باید متوجه صحتِ مطالبِ ارسالی از سوی کاربران باشد. فقط درج مطلب و اضافه شدنِ به موجودی مقالات به هر عنوانی نمی تواند اعتبار یک سایت را بالا ببرد. انتظار این است، هر مطلب که عنوان مقاله را به خود اختصاص می دهد، ضمن روشمند بودن و برخوردار از اصول تحقیق، امکانی را داشته باشد که دیگران از صحت بودن آن به آسانی اطلاع حاصل کنند. نکته ای دیگری که سایتِ جمهوری سکوت از آن غافل مانده است، عدم پیوند ثبت نام کاربران و درج اطلاعات از سوی آنان است. سایت می تواند با ایجاد این امکان نویسندگانِ فعالتری داشته باشد و همچنین با روند آشنایی که مهیا می شود اعتماد و اطمینان بیشتری حاصل می گردد. آنها، پس از وارد نمودنِ اسم و رمز مورد شناسایی سایت قرار گرفته هر یک مسئول اعمال خود خواهند بود. حتی سایت می تواند به دریافت مطالب بپردازد.

توصیه می شود ؛ جمهوری سکوت نسبت به ایجاد پیوند های بیشتر در راستای اهداف خویش بپردازد. مطالعه نشان داده است که پیوند بیشتردر یک سایت ضمن رفع نیاز مخاطبان در حوزه های گوناگون و تقویت بعد تعاملی میان ارتباط سازان و کاربران ، در روندِ تحقق اهداف آن تسریع می بخشد. اکنون، جمهوری سکوت که با تشدتِ مقالات در حوزه ها گوناگون مواجه است، درج انواع آن در پیوند مقالات نظم خاصی را از آن گرفته است، تفکیک مقالات در پیوند های مربوطه مثل، پیوندِ مقالاتِ هنری، اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی ، مذهبی، ادبی ، اقتصادی و... انسجام بهتری به سایت و مقالات می بخشد. هرچند، هر پیوند مستلزم داشتن یک مسئول است که ضمن کنترل صحتِ مطالب پاسخگوی مخاطبان نیز باشد اما، پیشنهاد می شود که در صورت عدم امکان آن برای چند پیوند یک مسئول انتخاب شود.

منابع :

ایوبی .ا (1382)، سایت خزه : http://www.khazzeh.com/about_us.php

بودا. ا (1387)، سایت جمهوری سکوت: http://www.urozgan.org/fa-AF/about-us

دولت آبادی. ب (1382)، شناسنامه افغانستان ، نشر ابراهیم شریعتی .

رضوی زاده.ش(1388)، جزوه کلاسی درس تحلیل محتوا ، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.

سایت الکسا(1388/08/28)، www.alexa.com

سایت جمهوری سکوت( 20/08/1388) www.urozgan.org

عاملی .س (1385) ، ارزیابی فضای مجازی ایرانی : مجموعه مقالات دانشجویی ، نشر شورای عالی اطلاع رسانی.

محسنی آهویی. ا (1385)، ارزیابی فضای مجازی ایرانی : مجموعه مقالات دانشجویی ، نشر شورای عالی اطلاع رسانی.

مک کوایل.د (1385)، درآمدی بر نظریه های ارتباطات جمعی، ترجمه پرویز جلالی، نشر دفتر مطالعات و توسعه رسانه ها.

مک کی.ه (1386)، تحقیق در جامعه اطلاعاتی، ترجمه رامین کریمیان ، نشر دفتر مطالعات و توسعه رسانه ها.

[1] . Textual - Contextual.

[2] . بعد از مرگ امیر شیرعلی خان(1880)، عبدالرحمان با کمک مشترک انگلیس و روسیه امیر افغانستان شد. حکومت عبدالرحمان الگو و نمونه یک حکومت ایده آل فاشیست ها بود که [حتی] امروز در بین طبقات طرفدارنی دارد. زیرا، سیاست داخلی این حکومت بر پایه زور و قتل عام [هزاره ها] وسیاست خارجی آن بر اساس امتیاز دادن به د شمنان ملت افغانستان بنا شده بود(دولت آبادی،314:1382).

[3] . مردم هزاره از نگاه قومی ، دومین کتله بزرگ قومی جامعه افغانستان را تشکیل می دهد که در مناطق مرکزی و نیز مناطق شمالی و شمال شرقی افغانستان زندگی می کنند. از نگاه جمعیت ، بیش از 27.5 درصد نفوس جامعه تشکیل می دهد. این قوم که اکثراً شیعه  جعفری هستند به زبان فارسی و با لهجه هزارگی تکلم می کنند(دولت آبادی،35:1382).

[4] . Van Den Haak Etal.

[5] . Interpretant

[6] . Hyperlink

[7] . Profile

[8] . Coverage

[9] . Currentness

[10] .Interactivity

[11] . Objectivity

[12] . Promptness

[13] . Connection Dial up

[14] . Services

[15] . Privacy

[16] . User & Password